|
Kjo vihet re ne disa qytete te vendit, si per shembull Tirana apo Fieri, ku grimcat e dioksidit te azotit, benzenit C6H6 dhe dioksidit te squfurit jane ne nje mase teper shqetesuese dhe alarmante per shendetin e njerezve. Megjithate, nga matjet e fundit te bera nga specialistet e Institutit te Shendetit Publik, nje problem kronik per cilesine e ajrit urban te pjeses me te madhe te qyteteve te vendit vazhdon te jete permbajtja e grimcave te ngurta LNP dhe PM 10. Specialistet e ISHP-se shpjeguan se, “lidhur me te dhenat e perftuara gjate monitorimit te ajrit, objektivat kryesore te tij ishin vleresimi i niveleve te ndotjes se ajrit gjate periudhes se dimrit ne tere Shqiperine, duke perfshire qytetet dhe zonat rurale qe nuk ishin monitoruar ndonjehere ne te kaluaren”. Sipas specialisteve, ndotesit e perfshire ne kete monitorim jane: dioksidi i azotit, NO2, dioksidi i squfurit, SO2, ozoni, O3, benzeni, C6H6 dhe sulfuri i hidrogjenit, H2S. Lidhur me grimcat ndotese te ajrit urban, si ozoni (03) dhe plumbi (Pb), pas matjeve keto substanca rezultuan brenda normave te lejuara. Duke iu referuar studimeve dhe matjeve te ISHP-se per ajrin e respirueshem ne territorin e Shqiperise gjate ketyre pese viteve te fundit nuk eshte vene re nje tendence rritese ose zbritese e ketyre substancave. Sipas specialisteve te ISHP-se, substancat e ozonit (03) dhe plumbit (Pb) nuk i kane kaluar normat e lejuara te vendeve te Bashkimit Evropian. Per sa i perket qytetit qe vazhdon te mbetet me problematiku per permbajtjen e grimcave te rrezikshme ne ajrin e respirueshem, ai eshte Tirana. Ne shumicen e pikave te monitorimit te ajrit ne kryeqytet, por edhe ne qytetet e tjera, studimi i Institutit te Shendetit Publik tregon se dioksidi i azotit (NO2) paraqet vlera te konsiderueshme. Matjet e cilesise se ajrit treguan se dhjete pika te lokalizuara ne kater qytete, Tirane, Gjirokaster, Vlore dhe Durres, rezultojne me perqendrime grimcash ne ajer, te cilat jane me te larta se norma e lejuar nga BE-ja, ndersa vlerat mes normave me te uleta dhe me te larta jane kapur ne kater ne kater qytete te tjere, ku njeri prej tyre eshte Durresi, Pogradeci, Fushe-Kruja dhe Elbasani. Popullata e ketyre qyteteve eshte rreth 50 per qind e popullates urbane te vendit, ose rreth 22 per qind e popullates totale te vendit. Prej ketyre 14 pikave, 11 jane te ndikuara kryesisht prej shkarkimeve nga trafiku. Vlerat me te uleta jane observuar kryesisht ne pika suburbane dhe rurale, ku ne shumicen e rasteve nuk ka burim dominues shkarkimi. Gjithashtu, nga matjet e kryera vihet re se po rritet ne menyre te qendrueshme edhe permbajtja e dioksidit te azotit, NO2, ne ajrin urban te disa qyteteve, si rezultat i shtimit te trafikut automobilistik. Ne Tirane, permbajtja mesatare e tij eshte me e larte se norma e lejuar ne vendet e BE-se, pra vec grimcave, ne Tirane po behen problem shendetesor edhe gazet e shkarkuar nga automjetet. Ne Korce dhe Vlore po ashtu, permbajtja e dioksidit te azotit ne qendren e qyteteve eshte konsiderueshem me e larte se pak vite me pare, duke qene fare prane kufirit te lejuar ne vendet e BE-se. Problem shqetesues vazhdon te mbetet niveli i larte i benzenit, i cili sipas specialisteve te ISHP-se futet ne grupin e komponimeve me efekte kancerogjene. Ne vendet e BE-se, permbajtja e kesaj substance ne benzinat qe tregtohen duhet te jete me e vogel se pese per qind ne mase, norme qe specialistet sugjerojne te vendoset edhe ne Shqiperi. Per here te pare ne territorin e Shqiperise u bene matjet e cilesise se ajrit me ane te tubave difuze, nga Instituti i Shendetit Publik. Specialistet e ISHP-se shpjeguan se monitorimi i cilesise se ajrit nepermjet metodes se tubave difuze behet ne kete menyre: pjesa kryesore e nje tubi difuz eshte nje tub bosh cilindrik me dimensione te njohura (gjatesi dhe diameter). Njera ane e tubit ka nje kapak qe hiqet vetem gjate ekspozimit te tubit per marrjen e mostres se ajrit. Gjate marrjes se mostres, tubi mbahet ne pozicion vertikal me pjesen e hapur nga poshte, ne menyre qe te mos lejohet hyrja e shiut dhe e papastertive te ajrit. Ndersa pjesa e siperme e tubit mbahet e mbyllur edhe gjate kohes se marrjes se mostres se ajri, nepermjet nje kapaku ose tape. Ne kete pjese eshte instaluar nje absorbues qe sherben per kapjen dhe mbajtjen e ndotesit respektiv te ajrit. Absorbuesi vendoset ne pjesen e mbyllur te tubit gjate procesit te pergatitjes se tij ne laborator, zakonisht ne te njejtin laborator ku kryhen edhe analizat e tubave pas ekspozimit te tyre. Sipas specialisteve, kapja e ndotesit eshte e pakthyeshme gjate periudhes se ekspozimit te tubit, qe i perket nje periudhe nga nje deri ne kater jave. Specialistet shpjeguan se gjate matjeve u instaluan tuba difuze ne 59 pika ne krejt territorin e Shqiperise, te cilet u hoqen dy deri ne kater jave me pas. Tuba H2S u instaluan ne 16 prej ketyre 59 pikave dhe perkatesisht ne zonen e naftes te Patos-Marinzes, 15 prej te cilave ne zone dhe nje si reference ne Kucove. Ne Durres, Elbasan dhe Tirane jane instaluar tuba ne 4, 5 dhe 8 pika respektivisht. Sipas specialisteve, “pikat jane shperndare gjeografikisht ne te gjithe territorin e vendit dhe jane perfaqesuar tere tipat e zonave, urbane, suburbane dhe rurale me respektivisht 31, 8 dhe 6 pika”. Lidhur me llojet e shkarkimeve dominues, si trafik, industrial dhe beckground, 22 prej 59 pikave jane trafik, 20 jane beckground dhe 17 jane industriale. | 
